Một vị khách được quý đến đúng giờ hoặc trễ vài phút chứ không đến sớm, mang theo một món quà nhỏ không bắt chủ nhà phải lo thêm việc, biết về trước khi chủ nhà mệt, và gửi lời cảm ơn ngay trong ngày hôm sau. Làm khách giỏi là làm cho chủ nhà thấy công sức của họ đáng giá.
Chào bạn, đây là Giới Thượng Lưu. Mình hay nói về cách làm chủ nhà chu đáo, nhưng tập này mình đổi ghế, ngồi vào vai người được mời. Có những người được mời đi mời lại mãi, và lý do thường nằm ở vài thói quen rất nhỏ.
Đến sớm hay đến muộn mới đẹp?
Ở tiệc tại nhà, đến sớm khó xử hơn đến muộn nhiều người tưởng. Nửa tiếng cuối trước giờ hẹn là lúc chủ nhà còn đang thay đồ, cắm nốt bình hoa, nếm lại nồi súp. Bạn bấm chuông sớm mười lăm phút là bắt họ ra đón khách khi chưa sẵn sàng.
Vì vậy với bữa tối tại nhà, đến đúng giờ hoặc trễ chừng năm đến mười phút là đẹp nhất. Quá mười lăm phút thì nên nhắn trước một câu, vì món ăn có thể đang chờ bạn. Với nhà hàng hay buổi lễ có giờ bắt đầu cụ thể, đúng giờ là đúng giờ.
Ở mình, tiệc cưới hay có thói quen đến muộn, rồi chủ tiệc lại phải chờ khách mới khai tiệc, thành một vòng lặp. Mỗi người khách đến đúng giờ là góp một phần để bỏ thói ấy.
Nếu chẳng may đến sớm, bạn cứ đi một vòng quanh khu phố, ghé quán nước gần đó rồi mới tới. Chủ nhà sẽ không bao giờ biết, và họ sẽ cảm ơn bạn vì điều đó.
Mang quà gì cho chủ nhà?
Nói thêm về món quà, vì đây là chỗ thiện ý dễ biến thành gánh nặng. Một bó hoa tươi nghe rất đẹp, nhưng khi bạn trao lúc chủ đang bận đón khách, họ phải bỏ dở mọi việc đi tìm bình, cắt cành, thay nước. Người sành thường gửi hoa từ sáng hôm ấy, hoặc mang hoa đã cắm sẵn trong lọ.
Một chai rượu là món quà phổ biến, nhưng phép lịch sự là chủ nhà không có nghĩa vụ mở ngay tối đó. Họ đã chọn rượu cho thực đơn từ trước. Bạn có thể nói nhẹ, chai này để anh chị dùng dịp khác, để chủ đỡ khó xử.
Những món quà được nhớ lâu thường mang dấu ấn riêng: một hộp trà ngon từ chuyến đi, một lọ mứt nhà làm, đặc sản quê mình gói gọn gàng. Quà không cần đắt, chỉ cần có câu chuyện.
Đừng tự ý mang theo một món ăn để góp vào bữa nếu chủ không đề nghị. Chủ đã lên thực đơn, món của bạn có thể làm lệch cả bữa. Muốn góp thì hỏi trước.
Có nên giúp chủ nhà dọn dẹp không?
Đúng vậy, câu này nhiều người phân vân, nhất là người Việt mình quen xắn tay vào bếp khi đến nhà ai. Nguyên tắc là cứ hỏi một lần, chân thành: mình giúp gì được không. Nếu chủ từ chối, bạn hãy tin là họ nói thật và quay về ngồi với mọi người.
Có những chủ nhà thật sự không muốn khách thấy cái bếp bề bộn sau bữa tiệc, hoặc có quy trình riêng mà người ngoài làm chỉ rối thêm. Cố nài giúp đôi khi lại là thêm việc cho họ.
Bạn có thể giúp bằng những cách không ai phải nhờ: mang ly của mình vào khi đứng dậy, để ý rót nước cho người bên cạnh, bắt chuyện với vị khách đang lẻ loi. Giúp chủ nhà giữ cho bữa tiệc vui cũng là giúp.
Với bữa cơm thân mật giữa bạn bè, chuyện cùng rửa bát lại là một phần niềm vui, và lúc ấy cứ hoà vào tự nhiên. Đọc được không khí của từng nhà mới là kỹ năng thật.
Khi nào là lúc nên ra về?
Nói sang chuyện ra về, vì một bữa tiệc đẹp có thể kết thúc hơi mệt chỉ vì một nhóm khách ngồi lại quá lâu. Có vài tín hiệu chủ nhà gửi mà người tinh ý sẽ đọc được: cà phê và trà đã được mời, chủ bắt đầu dọn bàn, hoặc nhạc được vặn nhỏ đi.
Ở bữa tối tại nhà ngày thường, khách thường về sau món tráng miệng và cà phê chừng nửa tiếng đến một tiếng. Nếu chủ nhà nhiệt tình giữ lại, mời thêm một chén trà, bạn có thể ngồi thêm, nhưng đừng xem đó là lời mời ở tới khuya.
Khi về, hãy tìm chủ nhà để chào và cảm ơn, đừng lặng lẽ biến mất. Ở bữa tiệc đông, chào chủ một cách ngắn gọn rồi đi, không kéo họ ra khỏi các vị khách khác quá lâu.
Người đầu tiên đứng lên về thường giúp những người khác dễ đứng dậy theo. Đôi khi rời đi đúng lúc chính là món quà cuối cùng bạn tặng chủ nhà.
Cảm ơn sau bữa tiệc thế nào cho chu đáo?
Phần cuối cùng, và cũng là phần làm nên khác biệt, là lời cảm ơn ngày hôm sau. Với bữa cơm thân mật, một tin nhắn sáng hôm sau là đủ, miễn là nó có một chi tiết thật: món cá kho tối qua ngon quá, con bé nhà mình về cứ nhắc mãi chú chó nhà anh chị.
Với bữa tiệc trang trọng, hoặc khi được mời đến nhà một người lớn tuổi, một tấm thiệp viết tay vẫn là cách đẹp nhất. Vài dòng thôi, chữ của chính bạn, gửi trong vòng vài ngày. Giữa một hộp thư toàn hoá đơn, tấm thiệp ấy sẽ được đặt lên bàn rất lâu.
Lời cảm ơn tinh tế nhất là lời cảm ơn đáp lễ: mời lại. Không cần cùng một kiểu tiệc, một bữa trưa giản dị hay một buổi cà phê cuối tuần cũng được. Quan hệ xã giao sống được là nhờ sự qua lại ấy.
Lần tới được mời ăn tối, bạn thử chuẩn bị sẵn một tấm thiệp trống trong ngăn bàn. Sáng hôm sau viết ba dòng, gửi đi, và để ý xem lần sau chủ nhà đón bạn ấm áp tới mức nào.
Câu hỏi thường gặp
Được mời mà không đi được thì từ chối thế nào?
Bạn trả lời sớm, cảm ơn lời mời trước, nói ngắn gọn là bận việc không đi được, không cần giải thích dài. Nếu thân, có thể gửi một lời chúc hoặc món quà nhỏ cho dịp đó.
Thiệp ghi xin hồi âm thì bao lâu nên trả lời?
Nên hồi âm trong vòng vài ngày sau khi nhận và chắc chắn trước hạn ghi trên thiệp. Chủ tiệc cần số khách để đặt bàn, gọi món, và một lời hồi âm muộn có thể làm họ khó xoay xở.
Dẫn con nhỏ theo khi được mời có được không?
Chỉ dẫn theo khi thiệp mời ghi tên cả nhà hoặc chủ nhà nói rõ. Nếu không chắc, hãy hỏi trước một cách tế nhị. Tự ý dẫn con theo có thể làm chủ nhà phải xoay lại chỗ ngồi và thực đơn.
Không ăn được món chủ nhà nấu thì làm sao?
Nếu có dị ứng hay kiêng khem, nên báo chủ nhà ngay khi nhận lời mời. Trong bữa ăn, gặp món không hợp thì lấy một ít, nếm lịch sự rồi dùng các món khác, không bình luận về món đó.
Ở nhà người khác có nên tự đi xem phòng không?
Không nên tự ý đi vào các phòng ngoài khu vực tiếp khách. Nếu muốn dùng nhà vệ sinh, hãy hỏi chủ nhà. Nhiều chủ nhà thích dẫn khách đi xem nhà, nhưng đó là lời mời của họ, không phải quyền của khách.
