Ở nhà hàng sang, bạn nên đặt bàn trước và báo luôn những điều quan trọng như dị ứng hay dịp đặc biệt, đến đúng giờ, mạnh dạn hỏi gợi ý của người phục vụ, gọi họ bằng ánh mắt hay một cái giơ tay nhẹ, và tìm hiểu trước lệ tiền boa của nơi mình ăn. Sự thoải mái ở đây đến từ việc biết luật chơi, không đến từ việc gọi món đắt.
Chào bạn, đây là Giới Thượng Lưu. Có người bước vào một nhà hàng sang trọng như bước vào phòng thi, ngồi thẳng lưng, sợ cầm sai dao, sợ gọi sai món. Tập này mình đi cùng bạn từ cuộc gọi đặt bàn tới lúc ký hoá đơn, để lần sau bạn bước vào như bước vào nhà một người bạn.
Đặt bàn: những gì nên nói ngay từ đầu
Nhà hàng càng sang càng muốn biết về bạn trước khi bạn tới, không phải để soi xét mà để chuẩn bị. Khi đặt bàn, ngoài số người và giờ đến, bạn nên báo luôn ai dị ứng món gì, ai ăn chay, có người lớn tuổi hay trẻ nhỏ không, và có phải dịp đặc biệt như sinh nhật, kỷ niệm ngày cưới không.
Những thông tin này giúp bếp chuẩn bị món thay thế, giúp người đón khách xếp bàn yên tĩnh cho cặp đôi hay bàn gần lối đi cho người dùng xe lăn. Có nơi còn chuẩn bị một lời chúc nhỏ trên đĩa tráng miệng.
Đến đúng giờ là phép lịch sự quan trọng nhất. Nhà hàng sang thường xếp bàn theo lượt, bạn đến muộn nửa tiếng có thể làm lệch cả buổi tối của bếp. Muộn thì gọi báo, không đến được thì huỷ sớm, đừng để bàn trống.
Nếu là bữa ăn bạn mời, hãy đến sớm hơn khách vài phút để đón họ ở bàn, chứ đừng để khách ngồi một mình chờ chủ.
Gọi món: hỏi người phục vụ là dấu hiệu của người sành
Đúng vậy, nhiều người ngại hỏi vì sợ lộ ra mình không biết. Thực ra ở nhà hàng tốt, người sành ăn hỏi rất nhiều: món nào bếp tự hào nhất, món nào hợp mùa này, món này có cay không. Người phục vụ được đào tạo để trả lời và họ thường rất vui khi được hỏi.
Nếu thực đơn có món lạ tên nước ngoài, bạn cứ hỏi nó là gì, làm thế nào. Hỏi thì một lần thấy lạ, không hỏi thì cả bữa ăn thấp thỏm.
Khi đi cùng nhóm, người chủ bữa thường để khách gọi trước, rồi gợi ý nhẹ nhàng nếu khách phân vân, kiểu món cá ở đây rất ngon, anh chị thử xem. Câu đó vừa giúp khách chọn, vừa ngầm cho khách biết mức nào là thoải mái.
Về rượu, nếu không rành, bạn nói với người phục vụ rượu mình định ăn món gì, thích vang nhẹ hay đậm, và có thể chỉ vào một mức trên thực đơn mà mình thấy hợp. Người phục vụ giỏi hiểu ngay mà không cần ai nói ra.
Gọi người phục vụ thế nào cho lịch sự?
Nói thêm về một cử chỉ nhỏ mà nói lên rất nhiều: cách gọi người phục vụ. Ở nhà hàng tốt, người phục vụ để ý bàn của bạn thường xuyên. Bạn chỉ cần bắt ánh mắt họ, hơi gật đầu hoặc giơ tay ngang vai một chút. Họ sẽ đến.
Những cách nên tránh là búng tay, vỗ tay, gọi to từ xa, hay kéo áo người phục vụ đang đi ngang. Các cử chỉ ấy biến người phục vụ thành người hầu, và người cùng bàn sẽ thấy khó chịu thay cho họ.
Khi người phục vụ đến, nhìn họ, nói cảm ơn, và nếu biết tên thì gọi tên. Một nhà hàng tốt đối xử với bạn như khách quý, và cách bạn đối xử với họ cho người cùng bàn biết nhiều về con người bạn.
Nếu món ăn có vấn đề, nguội, mặn hay không đúng món, bạn nói nhỏ nhẹ với người phục vụ ngay khi nhận ra, đừng đợi ăn hết rồi mới chê. Phần lớn nhà hàng sẽ sửa ngay và cảm ơn bạn đã báo.
Ai trả tiền và trả thế nào cho khéo?
Đúng là khoảnh khắc hoá đơn đến bàn đôi khi còn khó xử hơn cả bữa ăn. Nguyên tắc chung: người mời là người trả. Nếu bạn mời, cách khéo nhất là dặn trước với nhà hàng để hoá đơn đưa riêng cho bạn, hoặc thanh toán khi đứng dậy rời bàn một lát, để khách không phải thấy con số.
Ở mình hay có cảnh giành nhau trả tiền, kéo qua kéo lại ở quầy. Ý tốt nhưng làm mọi người mệt. Nếu khách muốn góp, chủ có thể nhận lời theo cách khác: lần sau anh chị mời em nhé.
Với bữa ăn chia tiền giữa bạn bè, hãy thống nhất trước khi gọi món, và gọi món trong mức mọi người cùng thoải mái. Gọi chai rượu đắt rồi chia đều cho người chỉ uống nước là không công bằng.
Kiểm tra hoá đơn là bình thường, nhưng làm nhanh, kín đáo. Thấy sai thì nói nhỏ với người phục vụ.
Tiền boa: mỗi nơi một lệ
Còn chuyện tiền boa, chỗ mà mỗi nước một lệ rất khác. Ở Việt Nam, tiền boa không bắt buộc. Nhiều nhà hàng sang đã cộng phí phục vụ vào hoá đơn, bạn đọc kỹ dòng ấy. Nếu chưa có mà bạn hài lòng, để lại một khoản nhỏ cho nhân viên là cử chỉ được trân trọng.
Ở một số nước như Hoa Kỳ, tiền boa gần như là một phần thu nhập của người phục vụ và khách được mong đợi để lại một phần đáng kể so với hoá đơn. Ngược lại, ở Nhật Bản, để lại tiền boa có thể làm nhân viên lúng túng, vì phục vụ chu đáo được xem là bổn phận.
Vì vậy trước khi đi nước ngoài, dành vài phút tìm hiểu lệ ở đó. Hỏi khách sạn nơi mình ở là cách nhanh và chính xác nhất.
Lần tới đi ăn ở một nơi sang trọng, bạn thử làm một việc nhỏ: hỏi người phục vụ món họ thích nhất trong thực đơn. Rất có thể đó sẽ là món ngon nhất của buổi tối.
Câu hỏi thường gặp
Đến nhà hàng sang có cần mặc thật trang trọng không?
Tuỳ nhà hàng, nhiều nơi có quy định trang phục, thường ghi trên trang giới thiệu hoặc báo khi đặt bàn. Nếu không chắc, trang phục lịch sự với áo có cổ và giày kín là lựa chọn an toàn.
Có được chụp ảnh món ăn ở nhà hàng sang không?
Phần lớn nhà hàng cho phép chụp nhanh, kín đáo, không dùng đèn chớp và không làm phiền bàn bên cạnh. Chụp xong nên ăn ngay để món còn nóng, vì đầu bếp tính thời điểm món được thưởng thức ngon nhất.
Mang rượu của mình vào nhà hàng có được không?
Một số nhà hàng cho mang rượu vào kèm phí mở chai, một số không cho. Nên hỏi trước khi đặt bàn, và lịch sự hơn nếu chọn chai không có sẵn trong thực đơn rượu của nhà hàng.
Ăn chưa hết có nên xin gói mang về?
Ở nhiều nhà hàng Việt Nam, xin gói phần ăn còn lại là bình thường. Ở bữa tiệc trang trọng hay khi đang là khách được mời, nên cân nhắc, còn khi bạn là người trả tiền ở bữa thân mật thì cứ tự nhiên.
Nhà hàng có dịch vụ kém thì nên phản hồi thế nào?
Bạn góp ý trực tiếp, nhỏ nhẹ với quản lý trong bữa ăn để họ có cơ hội sửa. Lời góp ý cụ thể và bình tĩnh giúp nhà hàng tốt hơn nhiều so với một bài chê gay gắt trên mạng sau đó.
